สรุป การจัดประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย

ความหมายของคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย

-"คณิต" หมายถึง การนับ การคำนวน วิชาคำนวน การประมาณ
-"คณิตศาสตร์" หมายถึง วิชาว่าด้วยการคำนวนหรือตำรา
-คณิตศาสตร์ เป็นเรื่องที่ว่าด้วยนามธรรม ที่อยู่อาศัยสัญลักษณ์ที่ประดิษฐ์ขึ้นมาแทนนามธรรม ภาษาคณิตศาสตร์จะนำเด็กไปสู่ความเข้าใจโลก และสรรพสิ่งรอบตัวเกี่ยวกับ ปริมาณ จำนวน ตำแหน่ง มิติ และเวลา เด็กปฐมวัยเรียนรู้คณิตศาสตร์มิใช่เฉพาะเรื่องจำนวน และตัวเลข เด็กสามารถที่จะเรียนรู้ได้ดีด้วยการสังเกต เปรียบเทียบจำนวนสิ่งของที่มากว่าหรือน้อยกว่า สั้น -ยาว สูง -ต่ำ ใหญ่- เล็ก หนัก-เบา ลำดับ เพิ่ม-ลด หรือแม้แต่ปริมาณมาก-น้อย ของสิ่งที่บรรจุในภาชนะ ซึ่งถ้าเป็นเรื่องหรือของจริงใกล้ตัว เด็กจะเห็นเป็นรูปธรรมทำให้เข้าใจได้ง่าย

ความสำคัญของคณิตศาสตร์

-คณิตศาสตร์เป็นทั้งศาสตร์และศิลปะ เป็นวิชาที่เกี่ยวกับการคิดที่มีเหตุผลสามารถพิสูจน์ได้ เป็นเครื่องมือที่ใช้ฝึกการคิดอย่างมีระบบและวิธีการ สามารถสร้างสรรค์คนให้มีนิสัยละเอียดสุขมนอบคอบและนำไปสบู่สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้

การจัดกิจกรรมคณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย

-ศิริลักษณ์ วุฒิสรรพ์(2551 :28-29) กล่าวว่ากิจกรรมควรออกแบบให้กระตุ้นความคิดทางคณิตศาสตร์ ช่วยให้เด็กรุ้สึกสบายๆ กับการแก้ปัญหา กิจกรรมต้องเน้นเด็กเป็นศูนย์กลางเพื่อสร้างความมั่นใจให้กับเด็ก เน้นประสบการณ์ของเด็กเป็นรายบุคคล
-คณิตศาสตร์มีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในชีวิตประจำวันของเด็กในการเล่นและพูดคุยของเด็กนั้นมักจะมีเรื่องคณิตศาสตร์เข้ามาเกี่ยวข้องในชีวิตประจำวันอยู่เสมอ จากคำพูดของเด็กที่เราได้ยินมักจะพบอยู่เสมอว่ามีการพูดถึงการเปรียบเทียบ การวัดและตัวเลข เช่น "เอาอันที่ใหญ่ที่สุดให้หนูน่ะ" "หนูจะเอาอันกลมๆนั่นละ" "โอ้โฮ อันี้ราคาตั้ง 10 บาท" ประโยคเหล่านี้ล้วนน่าสนใจและแสดงถึงการใช้คำศัพท์ที่เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ มีทักษะและความรู้ทางคณิตศษสตร์ที่เป็นพื้นฐานสำหรับการศึกษาที่สูงขึ้น และนำไปใช้ในชีวิตประจำวันต่อไป

จุุดมุ่งหมายของการจัดกิจกรรมคณิตศาสตร์

นิตยา ประพฤติกิจ(2541:17-19) กล่วถึงจุดมุ่งหมายของการจัดกิจกรรมทางคณิตศาสตร์ไว้ดังนี้
1. เพื่อพัฒนาความคิดรวบยอดเกี่ยวกับคณิตศาสตร์ เช่น การบวกหรือการเพิ่ม การลดหรือการลบ
2. เพื่อให้เด็กรู้จักและใช้กระบวนการในการหาคำตอบ
3. เพื่อให้เด็กมีคววามเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับคณิตศาสตร์
4. เพื่อให้เด้กฝึกฝนทักษะคณิตศาสตร์พื้นฐาน
5. เพื่อส่งเสริมให้เด็กค้นคว้าหาคำตอบด้วยตนเอง
6. เพื่อส่งเสริมให้เด็กมีความรู้และอยากค้นคว้าทดลอง

ขอบข่ายของหลักสูตรคณิตศาสตร์ในระดับปฐมวัย

1. การนับ
2. ตัวเลช
3. การจับคู่
4. การจัดประเภท
5. การเปรียบเทียบ
6. การจัดลำดับ
7. รูทรงและเนื้อที่
8. การวัด
9. เซต
10. เศษส่วน
11. การทำตามแบบหรือลวดลาย

จิตวิทยาการเรียนรู้

ความหมายของการเรียนรู้

นักจิตวิทยาหลายท่านให้ความหมายของการเรียนรู้ไว้เช่น
คิมเบิล (Kimble,1964) "การเรียนรู้ เป็นการเปลี่ยนแปลงค่อนข้างถาวรในพฤติกรรม อันเป็นผลมาจากการฝึกที่ได้รับการเสริมแรง"
ฮิลการ์ด และ เบาเวอร์ (Hilgard &Bower,1981 )"การเรียนรู้ เป็นกระบวนการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม อันเป็นผลมาจากประสบการณ์และการฝึก ทั้งนี้ไม่รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมมที่มีการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากการตอบสนองตามสัญชาตญาณ ฤทธิ์ของยา หรือสารเคมี หรือปฏิกิริยาสะท้อนตามธรรมชาติของมนุษย์
ประดินันท์ อุปรมัย (2550, ชุดวิชาพื้นฐานการศึกษา(มนุษย์กับการเรียนรู้):นนทบุรี, พิมพ์ครั้งที่ 15 ,หน้า 121)"การเรียนรู้ คือการเปลี่ยนแปลงของบุคคลอันมีผลมาจากการได้รับประสบการณ์ โดยการเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นเหตุทำให้บุคคลเผชิญสถานการณ์เดิมแตกต่างไปจากเดิม " ประสบการณ์ที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมหมายถึงทั้งประสบการณ์ทางตรง และประสบการณ์ทางอ้อม
ประสบการณ์ทางตรง คือ ประสบการณ์ที่บุคคลได้พบหรือสัมผัสด้วยตนเอง เช่น เด็กเล็กๆที่ยังไม่เคยรู้จักหรือเรียนรู้คำว่า " ร้อน " เวลาคลานเข้าไปใกล้กาน้ำร้อน แล้วผู้ใหญ่บอกว่าร้อน และห้ามคลานเข้าไปหา เด็กย่อมไม่เข้าใจและคงคลานเข้าไปหาอยู่อีก จนกว่าจะได้ใช้มือหรืออวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายไปสัมผัสกาน้ำร้อน จึงจะรู้ว่ากาน้ำที่ว่าร้อนนั้นเป็นอย่างไร ต่อไปเมื่อเขาเห็นกาน้ำอีก แล้วผู้ใหญ่บอกว่ากาน้ำนั้นร้อนเขาจะไม่คลานเข้าไปจับกาน้ำนั้น เพราะเกิดการเรียนรู้คำว่า ร้อน ที่ผู้ใหญ่บอกแล้ว เช่นนี้กล่าวได้ว่าเป็นประสบการณ์ตรง ผลทำให้เกิดการเรียนรู้เพราะมีการเปลี่ยนแปลงที่ทำให้เผชิญกับสถานการณ์เดิมแตกต่างไปจากเดิม การมีประสบการณ์ตรงบางอย่างอาจทำให้บุคคลมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม แต่ไม่ถือว่าเป้นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม แต่ไม่ถือว่าเป็นการเรียนรู้ ได้แก่

1. พฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงเนื่องจากฤทธิ์ยา หรือสิ่งเสพติดบางอย่าง
2. พฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงเนื่องจากความเจ็บป่วยทางกายหรือทางใจ
3. พฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงเนื่องจากความเหนื่อยล้าของร่างกาย
4. พฤติกรรมที่เกิดจากปฏิกิริยาสะท้อนต่างๆ

ประสบการณ์ทางอ้อมคือ ประสบการณ์ที่ผู้เรียนมอได้พบหรือสัมผัสด้วยตนเองโดยตรง แต่อาจได้รับประสบการณ์ทางอ้อมจาก การอบรมสั้งสอนหรือการบอกเล่า การอ่านหนังสือต่างงๆ และการรับรู้จากสื่อมวลชนต่างๆ

จุดมุ่งหมายของการเรียนรู้

พฤติกรรมการเรียนรู้ตามจุดมุ่งหมายของนักการศ฿กษาซึ่งกำหนดโดยสรุป บลูม และคณะ (Bloom and Others) มุ่งพัฒนาผู้เรียนใน 3 ด้าน ดังนี้
1. ด้านพุทธิพิสัย (Cognitive Domain) คือ ผลของการเรียนรู้ที่เป็นความสามารถทางสมอง ครอบคลุมพฤติกรรมประเภท ความจำ ความเข้าใจ การนำไปใช้ การวิเคราะห์ การสังเคราะห์และการประเมินผล
2. ด้านเจตพิสัย (Affective Domain) คือ ผลของการเรียนรู้ที่เปลี่ยนแปลงด้านความรู้สึก ครอบคลุมพฤติกรรมประเภท ความรู้สึก ความสนใจ ทัศนคติ การประเมินค่า และค่านิยม
3. ด่นทักษะพิสัย(Psychomotor Domain) คือ ผลของการเรียนรู้ที่เป็นความสามารถด้านการปฏิบัติครอบคลุมพฤติกรรมประเภท การเคลื่นไหว การกระทำ การปฎิบัติงาน การมีทักษะและความชำนาญ

องค์ประกอบสำคัญของการเรียนรู้

ดอลลาร์ด และมิลเลอร์(Dallard and Miller) เสนอว่าการเรียนรู้มีองค์ประกอบสำคัญ 4 ประการ คือ
1. แรงขับ (Drive) เป้ความต้องการที่เกิดขึ้นภายในตัวบุคคล เป็นความพร้อมที่จะเรียนรู้ของบุคคลทั้งสมอง ระบบประสาทสัมผัสและกล้ามเนื้อ แรงขับและความพร้อมเหล่านี้จะก่อให้เกิดปฏิกิริยา หรือพฤติกรรมที่จะชักนำไปสู่การเรียนรู้ต่อไป
2. สิ่งเร้า(Stimulus) เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในสถานการณ์ต่างๆ ซึ่งเป็นตัวการที่ทำให้บุคคลมีปฏิกิริยาหรือพฤติกรรมตอบสนองออกมา ในสภาพการเรียนการสอน สิ่งเร้าจะหมายถึง ครู กิจกรรมการสอนและอุปกรณ์การสอนต่างๆ ที่ครูนำมาใช้
3. การตอบสนอง (Response) เป็นปฏิกิริยา หรือพฤติกรรมต่างๆ ที่แสดงออกมาเมื่อบุคคลได้รับการกระตุ้นการรับรู้จากสิ่งเร้า ทั้งส่วนที่สังเกตเห็นได้และส่วนที่ไม่สามารถสังเกตเห็นได้ เช่น การเคลื่อนไหว ท่าทาง การพูด การคิด การรับรู้ ความสนใจ และความรู้สึก เป็นต้น
4. การเสริมแรง (Reinforcement) เป็นการให้สิ่งที่มีอิธิพลต่อบุคคลอันมีผลในการเพิ่มพลังให้เกิดการเชื่อมโยง ระหว่างสิ่งเร้ากับการตอบสนองเพิ่มขึ้น การเริมแรงทางบวกและทางลบ ซึ่งมีผลต่อการเรียนรู้ของบุคคลเป็นอันมาก

บันทึกการเข้าเรียนครั้งที่ 3 วันที่ 19 พฤศจิกายน 2552

สวัสดีค่ะ...วันนี้รู้สึกว่าจะมีการเข้าใจผิดเกี่ยวกับการส่งงานนิดหน่อยค่ะ นักศึกษาคิดว่างานที่อาจารย์สั่งในคาบที่แล้วที่ได้กลุ่มละหัวข้อนั้น เมื่อทำเสร็จเรียบร้อยแล้วให้ส่งทาง E-mail ไปให้อาจารย์ แต่กลับไม่ใช่อาจารย์สั่งว่าให้นำมาเสนอหน้าชั้นเรียน สรุปแล้วก็ผิดไปตามๆกัน อาจารย์เลยแก้ปัญหาโดยการตรวจสอบภายในเวลาเรียนเลย เพื่อที่จะได้เป็นการแก้ไข และให้คำแนะนำที่ถูต้องแก่นักศึกษา
เมื่อเสร็จสิ้นการตรวจงานแล้ว อาจารย์ก็ได้พูดถึงเรื่อง "การออกสังเกตการสอนตามโรงเรียนต่างๆ" ว่าใครจะไปโรงเรียนไหน ดิฉันได้คิดและไต่ตรองอย่างนักเลยทีเดียวเชียว เลยตัดสินใจไปโรงเรียนเกษมพิทยา ซึ่งไปทั้งหมดกัน 14 คนค่ะ โชคดีที่มีแต่เพื่อนๆที่สนิทกัน ซึ่งดิฉันคิดว่า ถ้าเกิดมีปัญหาอะไรเพื่อนๆเหล่านี้คงเป็นที่ปรึกษาให้กับดิฉันได้...

บันทึกการเข้าเรียนครั้งที่ 2 วันที่ 12 พฤศจิกายน 2552

สวัสดีค่ะ วันนี้เป็นที่ 2 ที่เข้าเรียน วันนี้อาจารย์จินตนา ได้อธิบายถึงวิธีการเขียนอนุทิน ซึ่งถือว่าเป็นสิ่งจำเป็นที่ดิฉันต้องฝึกเขียนให้ชำนาญ เพราะจะช่วยให้ดิฉันสามารถอธิบายหรือเล่าเรื่องราวผ่านการเขียนอย่างถูกต้องตามหลักเกณฑ์ ดิฉันคิดว่าเราอย่ามัวเสียเวลาอยู่เลยนะค่ะ เป็นดูกันเลยว่าการเขียนอนุทิน มีหลักในการเขียนอย่างไรบ้าง...
1. ระบุวันเวลา
2. บอกเล่าถึงสาระสำคัญ
3. บรรยากาศ
4. บันทึกความรู้ความเข้าใจ และผลของงานที่ได้ในวันนั้น
5. มีการสอดแทรกความคิดเห็น ความรู้สึก แง่คิดต่างๆ
6. การนำไปประยุกต์ใช้ในการจัดประสบการณ์ทางคณิตศาสตร์
จากนั้นอาจารย์ได้ให้จับกลุ่ม 4-5 คน เพื่อทำงานกลุ่ม โดยกลุ่มของดิฉันได้เรื่อง "จิตวิทยาการเรียนรู้" การส่งงานนั้นอาจารย์ให้นักศึกษาส่งทาง E-mail ก็รับทราบทั่วกัน วันนี้รู้สึกว่าบรรยากาศช่างวุ่นวายอะไรเช่นนี้เพราะเคลียร์เรื่องเงินค่าเสื้อเอกไม่ลงตัว ค่อยๆคุยกันนะค่ะ อย่าใช้อารมณ์ เป็นดีที่สุด

บันทึกการเข้าเรียนครั้งที่ 1 วันที่ 6 พฤศจิกายน 2552

วันนี้เป็นการเข้าเรียนในวันแรก บรรยากาศภายในห้องก็รู้สึกว่าจะเย็นขึ้นเรื่อยๆ จากนั้นอาจารย์ก็ได้อธิบายเกี่ยวกับเนื้อหาสาระวิชาการจัดประสบการณ์คณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย และที่สำคัญคือการจัดทำบล็อค เพื่อเป็นแหล่งรวบรวม ข้อมูล เนื้อหาสาระต่างๆ หรือสิ่งอื่นๆที่อยากจะรวบรวมไว้กันลืม หรืออยากจะเผยแพร่ให้ผู้ที่สนใจได้เข้ามาศึกษาหาความรู้ต่างๆ ซึ่งก็เคยได้มีโอกาศได้จัดทำมาแล้ว ก็สามารถทำได้โดยใช้ความรู้เดิม แต่ก็ติดขัดบ้างเล็กน้อย และเพื่อนก็ได้ให้ความช่วยเหลือและทุกอย่างก็ลุล่วงไปได้ด้วยดีค่ะ